Meelfabriek Waddenmolen: het einde van bijna een eeuw meelgeschiedenis in Uithuizermeeden

Na bijna negentig jaar is het stil geworden aan de Hoofdstraat in Uithuizermeeden. Waar decennialang dag en nacht graan werd gemalen tot meel en bloem, staan de machines sinds 1 mei definitief stil. Met de sluiting van Meelfabriek Waddenmolen – in de regio nog altijd bekend als Moorlach – verdwijnt niet alleen een fabriek, maar ook een belangrijk stuk Noord-Groningse geschiedenis.

Van korenmolen naar moderne meelfabriek

De geschiedenis van het malen in Uithuizermeeden gaat veel verder terug dan de fabriek zelf. Al in 1743 stond op vrijwel dezelfde locatie een molen die later de koren- en pelmolen Simson genoemd, gebouwd als opvolger van een nog oudere standerdmolen. In 1844 werd de molen uitgebreid en groeide deze uit tot een belangrijke korenmolen voor de regio. Decennialang vormde molen Simson het hart van de graanverwerking in Noord-Groningen.

In 1921 kocht Johannes Moorlach de molen. Nadat deze in 1937 werd afgebroken, liet hij aan het einde van de jaren veertig een moderne meelfabriek bouwen. Daarmee begon een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van het bedrijf.

De fabriek groeide uit tot een van de belangrijkste werkgevers van Uithuizermeeden en omgeving. In de jaren tachtig werkten er meer dan vijftig mensen en reden dagelijks eigen vrachtwagens af en aan met Groninger en Friese tarwe. Generaties Noord-Groningers vonden er werk. Voor veel gezinnen hoorde de fabriek eenvoudigweg bij het dorp.

Een bedrijf met een bewogen geschiedenis

In de jaren negentig kwam de fabriek in buitenlandse handen. Eerst werd zij onderdeel van het Engelse Ranks Meel, later volgde een Duitse eigenaar. Hoewel de productie doorging, werd het steeds moeilijker om de vestiging rendabel te houden.

In 2014 dreigde definitieve sluiting, nadat eerder al de Ranks fabrieken in Beneden-Leeuwen en Ameide waren gesloten. Dat wilde Wim Moorlach niet laten gebeuren in Uithuizermeeden. Onder zijn leiding en met ondersteuning van adviseur Aat Vos werd de fabriek teruggekocht. Onder de naam Waddenmolen ’t Hoogeland kreeg het bedrijf een nieuwe toekomst.

Met een nieuwe directeur werd opnieuw ingezet op kwaliteit, regionale grondstoffen en de ambachtelijke bakkerij. De fabriek wist zich verrassend goed te herstellen en groeide opnieuw uit tot een moderne producent van hoogwaardige meel- en bloemproducten voor Nederlandse bakkers.

In 2022 werd Waddenmolen echter overgenomen door het Belgische familiebedrijf Dossche Mills, een van de grootste maalbedrijven van Europa. De verwachting was dat de fabriek als onderdeel van een internationale organisatie verder zou kunnen groeien, terwijl de vertrouwde identiteit van het bedrijf behouden zou blijven.

In 2024 overleed Wim Moorlach op 85-jarige leeftijd. Met zijn overlijden verloor de onderneming niet alleen de man die de fabriek tien jaar eerder van de ondergang had gered, maar ook de drijvende kracht achter de succesvolle doorstart. Daarna braken opnieuw onzekere tijden aan over de toekomst van de meelfabriek.

Door veranderende marktomstandigheden kwam de fabriek steeds verder onder druk te staan. Goedkopere Duitse tarwe, een toenemende import van bloem, stijgende transportkosten en de groeiende vraag naar eiwitrijk brood maakten het voor de relatief kleine vestiging in Uithuizermeeden steeds moeilijker om concurrerend te blijven.

Daarnaast speelde de beperkte schaalgrootte een belangrijke rol. Waar grote Europese meelfabrieken jaarlijks honderden duizenden tonnen tarwe verwerken, bleef de productie in Uithuizermeeden relatief bescheiden. Investeren in verdere modernisering bleek daardoor economisch niet langer verantwoord. De gehoopte groei bleef uit en uiteindelijk viel het besluit om de productie te beëindigen.

Het moeilijke besluit

Begin 2026 maakte directeur Kristof Dossche het besluit bekend aan de veertien medewerkers. Na bijna negentig jaar zou de productie definitief worden beëindigd.

Voor veel medewerkers kwam het nieuws hard aan. Sommigen hadden hun hele werkzame leven in de fabriek doorgebracht. De machines, de geur van versgemalen graan en de dagelijkse samenwerking met collega’s maakten jarenlang deel uit van hun leven.

Ook voor het dorp betekende de sluiting veel meer dan het verdwijnen van een bedrijf. De fabriek was een herkenningspunt, een werkgever en een belangrijk onderdeel van de identiteit van Uithuizermeeden.

Een vertrouwd dorpsbeeld verdwijnt

Met het stilvallen van de productie verdwijnen ook de dagelijkse vrachtwagens, het geluid van de maalinstallaties en de bedrijvigheid rond het fabrieksterrein.

De productie is inmiddels overgebracht naar de vestiging van Dossche Mills in Rotterdam. Het merendeel van de machines is inmiddels verhuisd naar andere vestigingen van het concern, waarmee ook het grootste deel van de productielijn uit Uithuizermeeden is verdwenen. Voor het fabriekscomplex wordt gezocht naar een nieuwe bestemming. Er wordt gedacht aan nieuwe bedrijvigheid of een maatschappelijke invulling, maar concrete plannen zijn er vooralsnog niet.

Een blijvende herinnering

Hoewel de fabriek haar deuren heeft gesloten, blijft haar betekenis voor Uithuizermeeden groot. Bijna een eeuw lang was zij een symbool van ondernemerschap, vakmanschap en verbondenheid met het Groninger land.

Van de oude molen Simson tot de moderne Waddenmolen loopt één rode draad door de geschiedenis: het verwerken van het graan van de Noord-Groningse akkers tot het meel waarmee generaties bakkers hun brood bakten.

Met het verdwijnen van de fabriek sluit een bijzonder hoofdstuk af in de economische geschiedenis van Het Hogeland. De machines zijn verstomd en grotendeels verdwenen, maar de herinnering aan Moorlach en Waddenmolen blijft voortleven. Voor vele oud-medewerkers, leveranciers, bakkers en inwoners van Uithuizermeeden zal de meelfabriek altijd meer zijn geweest dan een productiebedrijf. Zij was bijna negentig jaar lang een vertrouwd gezicht in het dorp en een tastbaar symbool van de Noord-Groningse graantraditie.

 

 

Bronnen: v.h. Stichting Meij-Invest / Boek Meij-650 jaar