Schrijver, historicus en oud Meijster Teun Juk uit Hattem gaf zaterdagmiddag 25 april een lezing in Het Anker over het onbekende verhaal van oorlogsslachtoffer Jacob Mijnheer. Na meer dan een jaar onderzoek was het verhaal klaar om gepresenteerd te worden. Wie was Jacob Mijnheer? Hoe komt Uithuizermeeden in beeld van een inwoner die in de oorlogsjaren in het Drentse Drijber woonde? Jacob was getrouwd met Pieternella (Pietje) Van Leeuwen. In het dagelijks leven was Jacob boer.  Het gezin bestond uit 5 kinderen, Koob (1930), Dirkje (1932), Jenny (1935), Jan (1397) en Klaas (1940).

Jacob was actief in de Gereformeerde Kerk en op de boerderij waren onderduikers gehuisvest. In de oorlogsjaren bleef het in Drijber relatief rustig. Pas op woensdagmiddag 17 januari 1945 gaat het mis...Bij een huiszoeking door landwachters werd hij op deze dag gearresteerd. Met de trein komt Jacob uiteindelijk aan in Willemshaven in Noord-Duitsland. Dit kamp, 'Lager Schwarzer Weg, was van januari tot mei 1945 een strafkamp voor voornamelijk politieke gevangenen uit Nederland. Circa 1000 personen zaten gevangen in het kamp gedurende deze korte periode. Gevangenen vooraf afkomstig uit Groningen, Friesland en Drenthe. 

Als de bevrijders (Poolse) steeds dichterbij het kamp komen worden de gevangenen (veelal zieken) op een 'ziekentransport' gezet. Zo ook op 15 april 1945. Een groep van circa 300 man verlaten het kamp richting Emden. Op 16 april 1945 worden ze op een open boot gezet naar Delfzijl. Was het de bedoeling om deze boot te 'torpederen'?  De duitse legercommandant in Delfzijl zit met deze 'kwestie' in z'n maag en wil de boot terugsturen. Maar dankzij bemiddeling van de burgemeester van Delfzijl worden de mensen opgevangen in leegstaande barakken in Farmsum. De bevolking van Delfzijl schrikt  van de sterk vermagerde en vervuilde mannen.

Een dag later worden de mannen op zo'n 30 boerenwagens naar diverse dorpen in Noord-Groningen gebracht. Jacob Mijnheer was één van deze mannen. Hij kwam uiteindelijk in Uithuizermeeden terecht. In overleverings-verhalen van reeds overleden inwoners worden deze verhalen bevestigd. Zo vertelde Jan Spijk (wonende destijds in zijn ouderlijke woning aan de Schapeweg) dat hij deze wagens voorbij had zien komen en dat ze werden ondergebracht in 'openbare gebouwen' als scholen e.d. Ook Johannes (Jo) Jonker, in 2025 overleden, vertelde een vergelijkend verhaal. Hij woonde destijds in zijn ouderlijke woning tegenover nu De Mieden en zag enkele boeren wagens richting Uithuizen gaan. 

Terwijl Uithuizermeeden op 20-21 april 1945 al feest vierde was de gezondheidstoestand van Jacob Mijnheer zo slecht dat hij enkele dagen later alsnog kwam te overlijden. (24 april 1945, circa 11.30 uur: hij was toen 39 jaar oud) Waarschijnlijk is hij gestorven in het pand van destijds Offeringa's winkeltje. (hun Hoofdstraat 131). Zijn familie, die al onderweg was om hem op het halen om hem weer thuis te brengen, kwam te laat......

In het kamp in Wilhelmshaven was ook Jan Brondijk, inwoner van Uithuizermeeden, onder gebracht. In een interview in 2004 vertelde hij het verhaal van de maanden dat ook hij gevangen zat en vreselijke ontberingen moest meemaken. Jan Brondijk overleed in 2008.

Jacob Mijnheer ligt begraven op de Gemeente Begraafplaats te Tiendeveen. 

Het in indrukkende verhaal van Jacob Mijnheer verteld door Teun Juk kunt u online terug kijken via onderstaande link.

Jacob Mijnheer door Teun Juk

Organisatie: Oranjevereniging Uithuizermeeden